Polskie miody odmianowe – przewodnik po smakach i właściwościach

---

Polska, dzięki zróżnicowanej szacie roślinnej i bogatej tradycji pasiecznej, jest producentem jednych z najwyżej cenionych miodów odmianowych w Europie.
Miód nie jest produktem jednolitym – każda odmiana różni się składem chemicznym, indeksem glikemicznym oraz profilem antybiotycznym. Jako specjaliści z Centrum Pszczelarskiego Łukasiewicz, przygotowaliśmy kompendium wiedzy o miodach dostępnych w naszej ofercie w gramaturach 250g, 400g, 500g oraz 1,05kg. Wszystkie te miody (oczywiście do wyczerpania się naszych zapasów) są dostępne w naszym sklepie internetowym oraz na miejscu w Pszczelisklep w Suchlicy. Żeby było łatwiej podajemy Wam nasz adres: Suchlica 5a, 74-404 Cychry.

Klasyfikacja i pochodzenie miodów odmianowych

Miód odmianowy to produkt, w którym przewagę stanowią pyłek i nektar jednej konkretnej rośliny (zazwyczaj powyżej 45% pyłku przewodniego). Wyróżniamy miody nektarowe, spadziowe oraz nektarowo-spadziowe. Według literatury przedmiotu (m.in. prac prof. Ryszarda Czarneckiego), różnice w składzie mineralnym między miodem jasnym a ciemnym mogą być nawet kilkunastokrotne. Każdy z tych miodów może być nieco inny w kolejnym roku zbioru - nie jet tak, że np. miód rzepakowy każdego roku będzie identyczny, choć nasze pszczoły stoją w tym samym miejscu. Wystarczy inna pora kwitnienia, dodatkowe rośliny kwitnące na łące obok, sad, który zakwita w tym samym momencie co rzepak...

Miód rzepakowy – białe złoto wiosny

Miód rzepakowy jest najwcześniej pozyskiwanym miodem towarowym w Polsce. Charakteryzuje się bardzo wysoką zawartością glukozy, co sprawia, że krystalizuje najszybciej (często już kilka dni po miodobraniu), przyjmując kremową lub białą barwę.

• Smak: Łagodny, lekko mdły, z wyczuwalnym aromatem kwiatów rzepaku.

• Właściwości: Dzięki dużej zawartości boru oraz łatwo przyswajalnych cukrów prostych, jest rekomendowany w profilaktyce schorzeń układu krążenia (wzmocnienie mięśnia sercowego) oraz stanów wyczerpania organizmu.

Miód akacjowy – najsłodszy sojusznik diabetyków

Pozyskiwany z nektaru robinia akacjowej. Ze względu na wysoką zawartość fruktozy pozostaje w stanie płynnym (patoka) najdłużej ze wszystkich miodów. W naszych warunkach ten rodzaj miodu pozyskiwany jest na terenie województwa zachodniopomorskiego i lubuskiego. Jednym z ciekawszych miejsc do pozyskiwania tego rodzaju miodu w województwie lubuskim są okolice Krosna Odrzańskiego. Nie bez powodu Lubuski Związek Pszczelarski zgłosił miód akacjowy jako produkt regionalny.

• Smak: Bardzo słodki, delikatny, lubiany przez dzieci.

• Właściwości: Badania (np. Kędzia i in., 2010) wskazują na jego niską aktywność antybiotyczną, ale wysoką skuteczność w regulacji procesów trawiennych oraz łagodzeniu stanów zapalnych błony śluzowej żołądka.

Intensywne smaki i wysoka aktywność biologiczna

Miody o ciemniejszej barwie zazwyczaj charakteryzują się wyższym potencjałem antyoksydacyjnym. Szerokie badania na ten temat wykonał Uniwersytet w Lublinie. W naszej ofercie znajdą Państwo te najcenniejsze pod kątem zdrowotnym gatunki.

Miód gryczany – rekordzista rutyny

Miód gryczany to "król miodów nektarowych" pod względem zawartości związków fenolowych.

• Smak: Ostry, piekący, z charakterystycznym zapachem kwiatów gryki.

• Właściwości: Zawiera dużą ilość rutyny (związku uszczelniającego naczynia krwionośne) oraz magnezu. Współczesna literatura medyczna sugeruje jego stosowanie w terapii niedokrwistości z niedoboru żelaza oraz w procesach rekonwalescencji po złamaniach kości.

Miód wrzosowy – thixotropowy rarytas

Uważany za jeden z najszlachetniejszych miodów. Ze względu na trudność pozyskania i galaretowatą konsystencję (wynikającą z wysokiej zawartości dekstryn i białek), jest to produkt deficytowy. Z tym miodem pszczelarze mają najwięcej pracy: po wyjęciu ramek z ula, miód musi chwilę postać w ciepłym pomieszczeniu, potem musi zostać odsklepiony, następnie potraktowany specjalnym "rozluźniaczem" by wogóle chciał z ramki wylecieć a dopiero potem odwirowany. Ilość tych czynności wpływa na cenę tego miodu.

• Smak: Gorzkawy, korzenny, bardzo aromatyczny.

• Właściwości: Ceniony w profilaktyce chorób układu moczowego i prostaty. Wykazuje silne działanie moczopędne i antyseptyczne.

Miody ze spadzi – bogactwo lasu

Miody spadziowe nie powstają z nektaru kwiatów, lecz z wydzielin mszyc i czerwców żerujących na drzewach. Są to produkty o najwyższej zawartości biopierwiastków.

Miód ze spadzi iglastej i liściastej

• Spadź iglasta (Jodłowa/Świerkowa): Ciemna, często niemal czarna z zielonkawym odcieniem. To prawdziwy koncentrat minerałów. Posiada więcej potasu, sodu i wapnia niż miody nektarowe. Te miody to rarytas w skali nie tylko naszego kraju. Są również cenione za granicą. Ich wyjątkowy smak doceni każdy smakosz miodów. 

• Spadź liściasta: Nieco jaśniejsza, o żywicznym aromacie. Najczęściej pochodzi ze spadzi występującej na lipach i dębach.

• Właściwości: Wykazują bardzo wysoką aktywność antybiotyczną (porównywalną z miodem Manuka). Są zalecane w chorobach dróg oddechowych (działanie wykrztuśne) oraz w stanach obniżonej odporności.

Miód nektarowo-spadziowy

Idealny balans. Łączy w sobie walory smakowe miodów kwiatowych (np. leśnych) z bogactwem mineralnym spadzi. Jest to doskonały produkt "do codziennego stosowania" dla całej rodziny. Nasz miód nektarowo-spadziowy pochodzi najczęściej z terenu Parku Narodowego Ujście Warty i jego otuliny. Nie każdego roku uda się go pozyskać, dlatego jeśli tylko wystąpi, trzeba się spieszyć z jego zakupem.

Miody klasyczne i specjalistyczne

Miód lipowy – naturalny środek przeciwgorączkowy

W Polsce miód lipowy jest synonimem zdrowia. Zawiera olejki eteryczne (m.in. farnezol), które nadają mu specyficzny zapach.

• Właściwości: Działa napotnie, przeciwgorączkowo i uspokajająco. Literatura pszczelarska (np. Hołderna-Kędzia, 2006) podkreśla jego skuteczność w zwalczaniu drobnoustrojów atakujących górne drogi oddechowe.

Miód wielokwiatowy – różnorodność enzymów

To "miód tysiąca kwiatów". Skład miodu wielokwiatowego zależy od pory roku – wiosenny jest jasny i delikatny, letni (leśny) ciemniejszy i bogatszy w garbniki.

• Właściwości: Powszechnie stosowany w profilaktyce alergii (odczulanie pyłkowe) oraz jako naturalne źródło energii.

Miód nawłociowy i nostrzykowy

• Miód nawłociowy: Nazywany "nektarem życia". Zawiera kwercetynę, wspierając pracę nerek i pęcherza. Potrafi być co dwa lata, bo nie każdego roku pogoda jest łaskawa. Z uwagi na szybkie rozprzestrzenianie się nawłoci (rozsiewa się w zastraszającym tempie) zajmuje co raz to nowe obszary w Polsce i jest coraz bardziej popularna.

• Miód nostrzykowy: Rzadko spotykany, o delikatnie waniliowym aromacie. Zawiera kumarynę, która działa uspokajająco i obniża ciśnienie krwi. Ten miód uważamy za rarytas. A to dlatego, że w warunkach naszej pasieki udało się po pozyskać po raz pierwszy. Może za sprawą tego, że rolnicy w ramach programów rolno-środowiskowych zaczęli obsiewać swoje pola roślinami miododajnymi? Pewnie jest w tym dużo proawdy, ale fakt jest taki, że nasze pasieki mogły stanąć w roku 2025 na ponad dwustu hektarowym areale nostrzyka dwuletniego.

Jak wybrać odpowiednią gramaturę?

W sklepie pszczelnictwo.com.pl dbamy o to, by nasze produkty były dostosowane do potrzeb każdego klienta. Oferujemy cztery standardowe gramatury:

1. 250g: Idealna jako upominek, do testowania nowych smaków lub dla osób podróżujących.

2. 400g i 500g: Najpopularniejsze wybory do domowej spiżarni, zapewniające świeżość miodu przy codziennym spożyciu.

3. 1,05kg: Ekonomiczne rozwiązanie dla pasjonatów miodu i rodzin, które regularnie zastępują cukier produktami pszczelimi.

Podsumowanie – wybór eksperta

Wybór miodu powinien być podyktowany nie tylko preferencjami smakowymi, ale również aktualnymi potrzebami organizmu. Warto pamiętać, że każdy prawdziwy miód ulega krystalizacji – jest to naturalny proces świadczący o jego autentyczności. I nie ma co do tego odstępstw. Najszybciej będzie krystalizował z zasady miód rzepakowy - ten potrafi być "twardy" już po 3-5 dniach od wywirowania go. Najdłużej krystalizują miody akacjowe. W zależności od składu cukru zawartego w tym miodzie, może krystalizować nawet do 3 lat. Najeży pamiętać: że dobry miód musi skrystalizować.

Źródła i literatura:

1. Czarnecki R., Miód w profilaktyce i lecznictwie, 2015.

2. Kędzia B., Hołderna-Kędzia E., Lecznictwo produktami pszczelimi, 2010.

3. Majewska E. i in., Antioxidant activity of Polish honeys, Journal of Apicultural Research.

4. Doniesienia z Konferencji Naukowej "Pszczoła w medycynie", Puławy 2023.

Artykuł przygotowany przez zespół Centrum Pszczelarskiego Łukasiewicz. Wszystkie opisane miody pochodzą z certyfikowanych pasiek i są dostępne w naszym sklepie internetowym.