Produkcja propolisu na siatkach – jak uzyskać czysty kit bez zanieczyszczeń woskiem?

---

Propolis, znany szerzej jako kit pszczeli, to jedna z najbardziej cenionych substancji w apiterapii. Ze względu na swoje silne właściwości antybiotyczne, przeciwgrzybicze i regeneracyjne, nazywany jest "antybiotykiem XXI wieku". Jednak dla przemysłu farmaceutycznego i zielarskiego kluczowym parametrem jest jego czystość. Propolis pozyskiwany tradycyjną metodą zeskrobywania z ramek i elementów ula często zawiera domieszki wosku, drzazg oraz innych zanieczyszczeń stałych, co obniża jego wartość rynkową.

Jako główny specjalista pszczelarstwa w Centrum Pszczelarskiego Łukasiewicz, przedstawiam sprawdzoną metodę produkcji propolisu przy użyciu specjalistycznych siatek, która pozwala na uzyskanie surowca o najwyższej klasie czystości.

Dlaczego czystość propolisu ma znaczenie?

Zgodnie z Polską Normą (PN-R-78891), propolis wysokiej jakości powinien zawierać jak najmniej substancji nierozpuszczalnych w alkoholu etylowym.

Problem zanieczyszczenia woskiem

Tradycyjne skrobanie propolisu z wręgów ula, ramek, ścian korpusów, niemal zawsze skutkuje domieszką wosku. Wosk w nalewkach propolisowych jest balastem – nie posiada właściwości leczniczych, utrudnia filtrację i może "zapychać" działanie substancji czynnych (flawonoidów). Wykorzystanie nowoczesnych metod pozyskiwania pozwala zredukować zawartość wosku w surowcu do minimum, co czyni go produktem poszukiwanym przez najbardziej wymagających odbiorców.

Technologia pozyskiwania propolisu na siatkach

Metoda siatkowa opiera się na naturalnym instynkcie pszczół do uszczelniania wszelkich szczelin w ulu, przez które wpada światło lub powietrze.

Jak działa siatka do propolisu?

Siatka (krata) posiada otwory o specyficznej szerokości (zazwyczaj od 2 do 3 mm). Dla pszczół są to szczeliny "nie do zaakceptowania", ale zbyt małe, by przejść przez nie fizycznie. Aby je uszczelnić, robotnice używają niemal wyłącznie czystego kitu, rezygnując z budowy mostków woskowych, które stosują przy większych przestrzeniach.

Kiedy zakładać siatki?

Najlepszym okresem na intensywne pozyskiwanie propolisu jest czas od połowy lipca do końca sierpnia, kiedy pszczoły naturalnie przygotowują się do zimy i wykazują zwiększoną aktywność w uszczelnianiu gniazda. Ważna wskazówka dla osób, które nigdy nie stosowały krat ani siatek do propolisu: chętniej propolisuje siatki rasa kaukaska niż kraińska, choć porównując różne linie tych pszczół można trafić na bardzo "kitującą" krainkę. 

Przegląd rozwiązań: Siatki dedykowane vs. uniwersalne

W naszej firmie Centrum Pszczelarskim Łukasiewicz dbamy o to, by wszystek sprzęt był dopasowany do specyfiki każdej pasieki.

1. Kraty dedykowane (Wielkopolskie i Dadant): Posiadamy w ofercie gotowe kraty do poławiania propolisu idealnie docięte pod standardowe wymiary uli. Są one sztywne, trwałe i bardzo łatwe w obsłudze. Są one bardzo podobne do krat odgrodowych i bardzo często pszczelarze, nawet Ci odwiedzający naszą hurtownię w Suchlicy, mylą je ze sobą. Krata do propolisu ma oczywiście mniejsze oczka, przez które nie przejdzie pszczoła.

2. Uniwersalna siatka silikonowa do propolisu (80 cm szerokości): To nasze najbardziej elastyczne rozwiązanie. Żółta siatka silikonowa sprzedawana na metry bieżące to hit wśród pszczelarzy ceniących ekonomię i niestandardowe rozwiązania.

   • Dostosowanie: Można ją dociąć do każdego typu ula (np. ule warszawskie, ule leżaki, ule styropianowe).

   • Ekonomia: Cena za 1 mb jest niezwykle korzystna. Z jednego metra bieżącego (szerokość 80 cm) można wykonać aż 4 standardowe siatki. Oznacza to, że jednym zakupem zabezpieczasz 4 rodziny pszczele, co drastycznie obniża koszty produkcji 1 kg kitu.

Jak uzyskać kit o najwyższej czystości? Praktyczne wskazówki

Aby proces był efektywny, warto zastosować kilka sprawdzonych trików:

1. Dostęp powietrza: Aby pobudzić pszczoły do intensywniejszego kitowania, można lekko uchylić daszek lub odchylić ocieplenie nad siatką. Napływ świeżego powietrza oraz promienie światła, motywują pszczoły do "pracy uszczelniającej".

2. Unikanie światła bezpośredniego: Choć światło stymuluje kitowanie, zbyt duże nasłonecznienie może powodować mięknięcie propolisu i wosku, co utrudnia późniejszy zbiór. Dlatego nie można przesadzać ze zbytnim otwarciem np. daszka ula.

3. Higiena pracy: Siatki powinny być czyste i wolne od zapachów chemicznych, które mogłyby odstraszyć pszczoły lub zanieczyścić surowiec. Ma to również swoje znaczenie dla końcowego produktu jaki pozystkujemy z krat czy siatek. 

Zbiór i obróbka – sekret mrożenia

Największą zaletą stosowania siatek (szczególnie tych silikonowych z naszej oferty) jest łatwość pozyskiwania gotowego surowca.

Proces mrożenia

Propolis w temperaturze pokojowej jest plastyczny i kleisty. Aby go zdjąć z siatki, należy:

1. Wyjąć zakitowaną siatkę z ula.

2. Umieścić ją w zamrażarce na 24 godziny.

3. Po wyjęciu, gdy propolis stał się kruchy, wystarczy mocno "wykręcić" lub wygiąć siatkę nad czystym naczyniem lub rozłożonym materiałem.

4. Kawałki czystego kitu same odpadną od materiału, nie zostawiając śladów.

Dzięki temu uzyskujesz produkt w formie drobnych "chipsów" lub grudek, który jest idealny do sporządzania nalewek propolisowych.

Podsumowanie – dlaczego warto inwestować w siatki?

Inwestycja w profesjonalne siatki to oszczędność czasu i gwarancja najwyższej jakości surowca. Wybierając naszą uniwersalną siatkę silikonową ciętą z metra, zyskujesz nie tylko czysty produkt, ale i realne oszczędności finansowe dzięki możliwości samodzielnego dopasowania formatu do swoich potrzeb.

mgr inż. Krzysztof Łukasiewicz

Literatura:

1. Kędzia B., Propolis – właściwości lecznicze i zastosowanie, 2006.

2. Majewska E., Skład chemiczny i aktywność antybiotyczna krajowego propolisu, 2011.

3. Doniesienia z konferencji naukowej "Apiterapia w profilaktyce i lecznictwie", 2024.

Chcesz produkować kit pszczeli klasy premium? Zamów naszą siatkę silikonową na metry i zacznij zarabiać na czystym propolisie już w tym sezonie.